بهترین زمان درس خواندن؛ ساعت طلایی مطالعه را بشناسید!
شاید یکی از موارد مهمی که قبل از سال کنکور باید به همه ی دانش آموزان یاد داده شود، این است که: بهترین زمان درس خواندن چه موقعی است؟ دوستان من، زمان مناسب مطالعه برای افراد مختلف، به دلیل وجود مواردی مانند: تفاوت در ساعت زیستی، خلق و خوی افراد، شرایط آب و هوایی هر منطقه و… متفاوت است و نمی توان برای همه دانش آموزان یک فرمول کلی اراعه داد. (به شدت روی عملکردتون تأثیر داره)
در این مقاله، نکات مهمی درباره:
بهترین زمان درس خواندن، عوامل موثر بر ساعت زیستی بدن و تکنیک های مطالعه اصولی هر درس را بررسی می کنیم تا کیفیت مطالعه تان را افزایش دهید، پس تا آخر همراه ما بمانید. البته اگر می خواهید در مهم ترین سال زندگی تان، درگیر آزمون و خطا نشوید، پیشنهاد می کنیم: حتماً به صفحه [مشاوره کنکور] مراجعه کنید. ✅
🎧 بهترین زمان درس خواندن: مطالعه در شب یا روز؟
امیررضا ژیانی، دانشجوی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی البرز (مشاور فولیتو)، توی این پادکست درباره انتخاب زمان مناسب برای مطالعه صحبت می کنه.
اگه می خوای بفهمی چه ساعتی بازدهی بیشتری داری و چطور زمان مطالعه ات رو با شرایط خودت هماهنگ کنی، این پادکست رو گوش بده! 👇
بهترین زمان درس خواندن، چه ساعتی بیشترین بازدهی را دارد؟
مهم ترین بخش مسیر کنکور، شناخت زمان طلایی مطالعه است؛ اما متأسفانه به دلیل خلأهای سیستم آموزشی، این مبحث کلیدی هرگز به طرز اصولی به دانش آموزان یاد داده نمی شود. همین موضوع باعث می شود: بسیاری از کنکوری ها، روزانه ساعت های طولانی را پشت میز مطالعه بگذرانند، اما در نهایت با فراموشی سریع مطالب یا ترازهای پایین آزمون های آزمایشی مواجه شوند. عوامل مختلفی بر فراموشی و تراز پایین در آزمون ها اثر می گذارد و یکی از دلایل اصلی این اتفاق، درس خواندن در زمان های مرده و ناهماهنگی با ساعت بیولوژیکی بدن است.
مغز انسان در طول شبانه روز نوسانات شدیدی را در سطح ترشح هورمون ها، دمای بدن و هوشیاری تجربه می کند و به همین دلیل، وقتی بدانید هر بخش از مغز در چه ساعتی در اوج آمادگی است، یادگیری شما با صرف نصف انرژی همیشگی، چند برابر خواهد شد.
ساعت زیستی بدن:
اول اینکه در برنامه ریزی کنکور خود سعی کنید حتما به ساعات زیستی بدنتان توجه کنید و برای مطالعه ی خود زمان مشخصی را در نظر بگیرید.
مشکل اینجاست که اکثر برنامه های آماده و کپی، بدون در نظر گرفتن ظرفیت واقعی داوطلب طراحی شده اند. فولیتو به عنوان اولین مرجع مشاوره ای، در مقاله برنامه ریزی کنکور ۱۴۰۶، نحوه تدوین برنامه شخصی سازی شده را قبل از هر اقدامی، به شما آموزش داده است. توصیه می کنیم قبل از ادامه این راهنما، اصول برنامه ریزی که به شما یاد داده ایم را بررسی کنید.
زنگ های مطالعه و استراحت:
بهتر است زنگ های مطالعه شما بین ۷۵ تا ۹۰ دقیقه باشد.
طولانی تر شدن زنگ های مطالعه به تدریج باعث خستگی شما و آسیب به زنگ های مطالعه بعدی تان می شود. سعی کنید زنگ های استراحت خود را در بازه ی زمانی از ۱۰ الی ۲۰ دقیقه تنظیم کنید (برای مثال، هر زنگ مطالعاتی یک ساعت و ربع مطالعه و پانزده دقیقه استراحت).
با مشخص کردن زنگ های مطالعاتی، به مرور زمان متوجه می شوید که بهترین زمان برای هر زنگ مطالعاتی چقدر است.
زمان های مرده را زنده کنید:
زمان هایی که در رفت و آمد بین خانه و مدرسه تلف می شوند، سعی کنید موضوع درسی را به ذهن بیاورید و مطالب را در ذهن خود دوره کنید.
دانش آموزان موفق زیادی را به یاد می آورم که پایه یک سری دروس خود را در همین زمان های کوتاه بین خانه و مدرسه تقویت کرده اند.
بعضی زمان ها برای مطالعه بعضی دروس بهتر هستند، مثلا آخر شب بهترین زمان برای مرور و مطالعه دروس حفظی است، یا برای اینکه صبح زود بتوانید زنگ مطالعاتی خود را بدون خواب آلودگی بگذرانید، بهتر است چند تست محاسباتی حل کنید و محاسبات ذهنی خود را تقویت کنید.
فولیتو اپلیکیشن نخبه را به صورت رایگان برای تقویت محاسبات ذهنی و یادگیری تکنیک های سریع در اختیار شما عزیزان قرار داده است.
برای دریافت اپلیکیشن، وارد مقاله:{ افزایش سرعت محاسبات} شوید.
تنظیم مکانیسم ساعت زیستی برای درس خواندن
دوستان من! هرچه ساعت انجام یک فعالیت مشخص، در طی روزهای مختلف، ثابت تر باشد، ساعت زیستی درون بدن شما فرصت بیشتری برای تنظیم خود پیدا خواهد کرد. مثلا اگر فردی همیشه ساعت ۶ صبح از خواب بیدار شود، ساعت زیستی وی به گونه ای فعالیت خواهد کرد که نیاز فرد به خواب در طی مراحل عمیق خواب تا قبل از ساعت ۵:۱۰ صبح به طور کامل برطرف شود.
ساعت زیستی از حدود ۵:۱۵ عمق خواب فرد را کاهش می دهد و از ساعت ۵:۳۰ ترشح گروه خاصی از هورمون ها آغاز می شود، قند خون بالا رفته و فشار خون افزایش می یابد. در نهایت، ساعت ۶ صبح بدون نیاز به هیچ زنگ ساعتی، به راحتی از خواب بیدار می شود و احساس می کند خستگی روز قبل به طور کامل از بدن وی خارج شده است.
بدون شک بهره گیری صحیح از چنین روشی به خصوص در شرایط زمانی فشرده امسال (دوازدهم) برای موفق شدن در اجرای یک برنامه ریزی اصولی زمانی کاملا ضروری است.
تکنیک عصب شناختی (بیدار کردن حس مطالعه)
تحقیقات نشان می دهد درون مغز انسان یک «ساعت زیستی» تعبیه شده که زمان بندی ۲۴ ساعته دارد و انجام فعالیت های مختلف بدنی و ذهنی ما را کنترل می کند. از این منظور، انجام هر فعالیت در بدن، نیازمند ایجاد شرایط خاصی است.
برای مثال لازمه ی داشتن یک خواب خوب، ایجاد یک سری تغییرات مغزی، کاهش فشار خون،کاهش ضربان قلب،کاهش بعضی هورمون های تحریک کننده و… است. اما بدن چگونه این تغییرات را در وقت لازم ایجاد می نماید؟
متناسب با عادات قبلی و شرایطی که فرد در آن قرار می گیرد، تغییرات لازم توسط دستگاه عصبی بدن اجرا می گردد.
هنگامی که شما برای درس خواندن پشت میز قرار می گیرید، بدن و ذهن شما کم کم خود را برای درس خواندن آماده می کنند.
البته ایجاد این تغییرات، بین ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول می کشد، اما چطور می شود شرایطی ایجاد کرد که حس و حال درس خواندن (همان شرایط بدنی و ذهنی لازم برای درس خواندن) حتی قبل از ساعاتی که می خواهیم درس بخوانیم سراغ ما بیاید؟
سیستم عصبی انسان می تواند با استفاده از ساعت زیستی درونی و براساس تجارب قبلی از زمان های مطالعه، راس ساعات مشخصی در شما حس و حال درس خواندن ایجاد کند.
بهترین زمان درس خواندن در شبانه روز
بهترین زمان برای درس خواندن یک متغیر چند بعدی است و مثل برنامه ریزی کنکور، برای هر فرد ساختار متفاوتی دارد.
عوامل متعددی بر این زمان بندی تأثیر گذارند که باید پیش از چیدن هر برنامه ای آنها را بشناسید:
۱. تفاوت در ساعت زیستی (کرونوتایپ):
ریتم شبانه روزی بدن و اوج عملکرد یادگیری ما تا حد زیادی با DNA ما مشخص می شود.
برخی افراد تیپ بدنی سحرخیز دارند و کورتکس مغز آن ها در ساعات اولیه صبح در هوشیارترین حالت است. در مقابل، افراد شب بیدار که در سکوت و آرامش شب تمرکز و خلاقیت بالاتری را تجربه می کنند و بهترین زمان درس خواندن برای آن ها در همان بازه شب می باشد.
۲. خلق و خو و ویژگی های روحی:
خلق و خو روزانه، ریتم ترشح هورمون سروتونین و میزان تاب آوری ذهنی افراد در برابر خستگی متفاوت است.
یک دانش آموز ممکن است در طول روز به دلیل شلوغی محیط دچار حواس پرتی شود، در حالی که دانش آموز دیگر در تنهایی شب احساس خواب آلودگی یا افت انگیزه داشته باشد.
3. شرایط آب و هوایی و محیطی جغرافیایی:
جالب است بدانید اقلیم و دمای هوا مستقیماً بر فیزیولوژی بدن تأثیر می گذارد.
در مناطق بسیار گرمسیر، دمای بالای هوا در میانه روز جریان خون را به سمت پوست هدایت کرده و کارایی شناختی مغز را کاهش می دهد؛ بنابراین دانش آموزان این مناطق ناخودآگاه گرایش بیشتری به مطالعه در خنکای صبح زود یا اواخر شب دارند. بنابراین، پیدا کردن زمان مناسب مطالعه یک فرآیند شخصی سازی شده است. برای اینکه بهترین زمان درس خواندن را شناسایی کنیم، باید راندمان ذهنی خود را در طول یک هفته یادداشت کرده و ریتم اختصاصی بدنتان را کشف کنید.
مشاوره کنکور ریاضی و مشاوره کنکور تجربی، مسیری که رتبه برترها تربیت شدند.
مشاوره کنکور ریاضی
برای اینکه در کوتاه ترین زمان ممکن، روی تکنیک های رتبه ساز سوار شوی و اجازه ندی ثانیه های طلایی ات با روش های اشتباه خراب بشن، همین حالا از خدمات تخصصی مشاوره کنکور ریاضی ما استفاده کن تا نقشه راه اختصاصی ات را مستقیماً از کسانی که خودشان این مسیر را با موفقیت طی کرده اند، دریافت کنی.
شروع مشاوره کنکور ریاضیمشاوره کنکور تجربی
برای اینکه در کوتاه ترین زمان ممکن، روی تکنیک های رتبه ساز سوار شوی و اجازه ندی ثانیه های طلایی ات با روش های اشتباه خراب بشن، همین حالا از خدمات تخصصی مشاوره کنکور تجربی ما استفاده کن تا نقشه راه اختصاصی ات را مستقیماً از کسانی که خودشان این مسیر را با موفقیت طی کرده اند، دریافت کنی.
شروع مشاوره کنکور تجربینقش وقت کشی در بهترین زمان درس خواندن:
اکثر دانش آموزان از کمبود وقت برای درس خواندن شکایت می کنند.
اگر فعالیت درسی آن ها را بررسی کنیم، متوجه می شویم که آن ها کمبود وقت ندارند، بلکه زمان زیادی را تلف می کنند.
در واقع اکثر ما به جای کمبود وقت با مشکل اتلاف وقت مواجه هستیم. دوستان من! امسال وقت کمی برای یاد گرفتن و مرور این همه مطالب مختلف درسی در اختیار ما گذاشته شده است، پس در سپری کردن زمان خود بسیار هوشمندانه عمل کنید و نگذارید.
این جمله ی معروف {وقت طلاست} را نه تنها امسال، بلکه در همه ی زندگیتان باید جدی بگیرید. متاسفانه بعضی از ما، قدر زمان را مثل بقیه چیزها، وقتی می دانیم که آن را از دست داده ایم و راهی برای بازگرداندن آن نداریم. این را آخر سال کاملا درک خواهید کرد، که چطور روز به روز به کنکور نزدیک تر می شوید و احساس می کنید که کارهای بسیاری برای بهبود وضعیتم می توانستم بکنم ولی زمان خود را صرف تفریح و دغدغه های الکی و… کرده ام. نگاهی به لیست پایین بیاندازید و مشخص کنید کدامیک از آن ها عامل اتلاف زمان شما هستند:
بهترین زمان درس خواندن (نکته مشاور)
بعضی از دانش آموزان حتی تلاش دارند خواب خود را برای افزایش میزان مطالعه کم کنند اما متوجه نیستند که روزی یکی دو ساعت وقت تلف می کنند و به اصطلاح صرف علافی می نماید!
پیدا کردن موارد اتلاف زمان و حذف آن ها، بزرگترین کمک به بهترین زمان درس خواندن است.
باید موارد اتلاف زمانی خود را با عنوان علافی در برنامه ریزی هفتگی خود ثبت کنید تا بیشتر متوجه شوید، چقدر وقت هدر می دهید و آن را رفته رفته کاهش دهید.
در کنار برنامه ریزی اصولی، راز های موفقیت رتبه برترها رو در مقاله چگونه رتبه برتر کنکور شویم بخوان.
بهترین زمان درس خواندن برای دروس اختصاصی
پارت اول مطالعه خود را همیشه به یک درس اختصاصی سنگین اختصاص دهید. اگر روز تعطیل است، بازه طلایی ۸:۳۰ تا ۱۱:۳۰ صبح متعلق به ریاضی، زیست یا شیمی است.
در روزهای مدرسه، بلافاصله پس از انجام بازیابی فعال بعد از ظهر، اولین پارت مطالعاتی سنگین خود را برای دروس اختصاصی تنظیم کنید.
به عنوان مثال، اختصاص دادن بازه ساعت ۱۵:۳۰ تا ۱۷:۰۰ به مباحث محاسباتی شیمی یا بخش های تحلیلی فیزیک، به شما کمک می کند تا از آمادگی دوباره مغز پس از استراحت استفاده کنید.
در این پارت ها از روش های مطالعه فعال، مانند حل چند تست پیش از شروع درسنامه استفاده کنید تا ذهن شما کنجکاو شده و آمادگی بیشتری برای یادگیری پیدا کند.
بهترین زمان درس خواندن برای دروسی عمومی
دروس عمومی یا همان دروس حفظی، فرآیند ثبت و بازیابی متفاوتی در مغز دارند.
بر خلاف دروس اختصاصی که به پارت های طولانی نیاز دارند، دروس حفظی بهتر است در پارت های کوتاه تر خوانده شوند تا مانع خستگی شناختی گردند.
بهترین زمان درس خواندن برای دروس حفظی، ساعات پایانی مطالعه (ساعت ۹ شب به بعد) یا اواسط برنامه مطالعه برای ریکاوری است.
از طرفی، پارت طلایی مرور این دروس، نیم ساعت قبل از خواب شبانه است. در این زمان، ذهن هیچ ورودی اطلاعاتی جدید دیگری دریافت نمی کند و خواب باکیفیت شبانه فرآیند تثبیت اطلاعات را در حافظه بلند مدت با موفقیت به پایان می رساند.
با استفاده از این ریتم و پایبندی به فواصل مرور علمی (۲۴ ساعت، ۳ روز، ۷ روز و ۱۵ روز بعد)، شما نیازی به تکرارهای بیهوده نخواهید داشت.
برنامه ریزی اختصاصی کنکور
رشته ریاضی و تجربی، دو مسیر متفاوتن؛ پس برنامه ریزیشون هم نباید شبیه هم باشه.
🎯 رشته ی خودتو انتخاب کن
تا صفحه ی برنامه ریزی مخصوص همون رشته رو ببینی
ریاضی
مسئله اصلی حجم درس نیست، چیدمانشه. یه برنامه ریزی دقیق برای کنکور ریاضی ببین و مسیر قبولی خودتو از همین امروز بچین.
دیدن برنامه ریزی کنکور ریاضی ←تجربی
زیست، شیمی، ریاضی، فیزیک؛ هر کدوم اولویت و ریتم خاص خودشونو می خوان
دیدن برنامه ریزی کنکور تجربی ←کجا درس بخوانیم؟
بهترین مکان برای مطالعه، درواقع مکمل بهترین زمان درس خواندن محسوب می شود، زیرا بیشتر دانش آموزان در هنگام مطالعه، عادت های اشتباهی را تکرار می کنند. گروهی هنگام مطالعه راه می روند، عده ای کف اتاق دراز می کشند و بعضی توی تخت خواب درس می خوانند!
فضایی که در آن مطالعه می کنید بر تمرکز،میزان خستگی و روحیه شما تاثیر مستقیم می گذارد.
مکان های شلوغ، فضاهایی با رنگ های متنوع و مکان هایی که برای سرگرمی یا استراحت به کار می روند، تمرکز شما را پایین می اورند و علاوه بر ایجاد خستگی زودهنگام، بازدهی شما را حتی در بهترین زمان درس خواندن نیز به شدت کاهش می دهند.
فضای ثابت مطالعه:
داشتن مکان مطالعه ثابت و منظم، نه تنها قدرت یادگیری شما را افزایش می دهد بلکه انگیزه و حس و حال درس خواندن شما را تقویت می کند. حتی اگر به کتابخانه می روید، سعی کنید به کتابخانه ی مشخصی بروید و در آنجا هم پشت میز ثابتی بنشینید. دوستان من، تغییر محیط باعث می شود که مقداری از توجه به اسباب و وسایل جدید آن محیط جلب شود و گاهی این جلب توجه بیش از اندازه، باعث می شود که شما کار خود را متوقف شوید و به سمت آنها بروید.
برای جلوگیری از این اتفاق و استفاده از بهترین زمان درس خواندن، بهتر است برای مطالعه فضای ثابتی را در نظر بگیرید.
راه رفتن هنگام مطالعه:
مطالعه در حین حرکت به بینایی شما آسیب می زند، بهتر است به جای این کار حین رفت و آمدهای خود با تفکر پیرامون موضوع درسی خاص و مرور مطالب درسی از زمان خود به بهترین شکل استفاده کنید (شما برای مطالعه ی خود به فضایی آرام و بدون تنش نیاز دارید).
برای اینکه خیالت از بابت تشریحی راحت باشه، به کمک رتبه برترها و مشاوران زبده ی فولیتو یک «پکیج نجات کاملاً رایگان» برای هر درس آماده کردیم تا ۲۰ نهایی رو داشته باشی:
بهترین ویدیو های آموزش تشریحی (کاملاً رایگان)
روش مطالعه ی اصولی برای هر درس
تقلب های شب امتحانی (نکات و سؤالات پرتکرار)
برای دریافت رایگان پکیج هر درس، فقط کافیه روی دوره های تشریحی فولیتو کلیک کنی تا دریافتش کنی ✅
دریافت پکیج نجات رایگانجمع بندی:
اگر بخواهیم همه حرف ها را در یک جمله خلاصه کنیم: هیچ فرمول ثابتی و جادویی برای بهترین زمان درس خوندن وجود ندارد!
ویژگی های فردی، سطح انرژی ذهنی و سبک زندگی خودِ شما بستگی دارد. وقتی ساعات طلایی بدنتان را بشناسید، با روش های علمی برنامه ریزی کنید و تکنیک های مطالعه سریع و دقیق را به کار بگیرید، بازدهی تان جهش فوق العادهای پیدا می کند.
اما یادمان نرود که موفقیت واقعی فقط توی کتاب و تست خلاصه نمی شود؛ خواب کافی (فقط کلیپ تبلیغاتی که رتبه ۲ کنکور می گفت حتی یک دقیقه هم نمی خوابیدم!!!! با چه منطقی؟)، مدیریت زمان و حتی تقویت هوش هیجانی و مهارت های فردی، پایه های اصلی رشد تحصیلی و شخصیتی شما هستند.
وقتی مطالب دروس حفظی (مثل واژگان یا مفاهیم حفظی) را میخوانید و بلافاصله می خوابید، مغز وارد فاز تثبیت (Memory Consolidation) در خواب عمیق می شود. چون بعد از مطالعه، هیچ ورودی جدیدی (مثل شبکه اجتماعی، فیلم و بازی) وارد مغز نشده، در نتیجه «تداخل اطلاعاتی» رخ نمی دهد و مطالب حفظی مستقیماً در حافظه بلندمدت می نشینند.
حل مسائل ریاضی و فیزیک به بیشترین میزان پردازش در مغز نیاز دارد. در طول روز، هر تصمیم کوچکی که می گیرید یا هر مطلبی که می خوانید، ذخیره انرژی پردازشی مغز را کاهش می دهد. بنابراین، در ابتدای شروع روز (اول صبح) ذخیره انرژی ذهنی در بالاترین سطح است؛ پس منطقی است که سنگین ترین بار تحلیلی را همان اول روز به مغز بسپارید.
از نظر ساعت زیستی، ممکن است دانش آموزی هنگام مطالعه در شب بازدهی بیشتری دارد، باید در بازه زمانی شب باید مطالعه داشته باشد، اما منطق کنکور حکم می کند که آزمون ساعت ۸ صبح برگزار میشود.
اگر مغز شما یک سال عادت کند که اوج تحلیل و پردازشش ساعت ۲ بامداد باشد، سر جلسه کنکور در ساعت ۸ صبح با «افت هوشیاری و خواب آلودگی مغزی» مواجه می شوید. بنابراین، فارغ از تیپ شخصیتی، هماهنگ کردن ساعت اوج انرژی با زمان برگزاری آزمون یک ضرورت است.